Рекрутер вакансия ашады, ал күні бір істің өзімен өтеді: түйіндеме табу, бағалау, жазу, жауап күту, алғашқы әңгіме өткізу, қайта жазу. Мұның бәрін үміткер басқа ұсынысты қабылдағанға дейін жасап үлгеру керек. HRStream-дегі AI-рекрутер агенті осы тізбекті өз мойнына алады: сіз міндетті бір сөйлеммен қоясыз, ал ол үміткерлерді іздейді, түйіндемені бағалайды, шортлист жинайды және рұқсат берсеңіз, адамдарға жазып, олармен AI-сұхбат өткізеді. Бас тарту және оффер туралы шешімдер адамда қалады, агентті кез келген қадамда тоқтатуға болады. Төменде агент қадамдар бойынша қалай жұмыс істейтінін, қайда өзі әрекет ететінін, қайда сіздің «иәңізді» күтетінін талдаймыз.
Бір минуттағы басты ой
- Агентке бір сөйлем жеткілікті: «Астанада сату менеджері керек». Ол егжей-тегжейін нақтылайды, үміткер портретін, сұхбат сценарийін және алғашқы хабарламаны дайындайды.
- Агент HeadHunter-де, HRStream базасында және Avito-да (көз қосылған болса) іздейді, түйіндемені портрет бойынша бағалап, бағаны түсіндіреді.
- Автономияны өзіңіз таңдайсыз: «Только шортлист», «С подтверждением» немесе «Автопилот». Әдепкі бойынша ең сақ режим таңдалған: агент іздейді және бағалайды, бірақ ешкімге жазбайды.
- Үміткерлерге агент WhatsApp-қа жазады (ол болмаса, Telegram-ға) және бірден өзінің компанияның ЖИ-ассистенті екенін хабарлайды. Кез келген адам «стоп» деп жауап бере алады.
- Үміткерге бас тартуды және офферді агент жібермейді: бұл рекрутердің шешімдері.
Рекрутер-агент деген не және ол қарапайым автоматтандырудан несімен ерекшеленеді
Рекрутер-агент — алғашқы іріктеудің бүкіл циклін бір команданы орындаумен шектелмей, өзі өтетін көмекші. AI-скрининг сияқты ATS-тің кәдімгі функциялары жүйеге түсіп қойғанды бағалайды. Агент әрі қарай барады: жүйеде әлі жоқ адамдарды іздейді, оларға жазады, алғашқы сұхбат өткізеді және өткендерін рекрутерге тапсырады.
Бұл ретте рекрутердің жұмысы жоғалмайды. Күнделікті жұмысты агент алады: іздеу, жүздеген түйіндемені оқу, алғашқы хабарламалар, сценарий бойынша хат алмасу. Адам рекрутерді рекрутер ететін істерге назар аударады: шешімдер, күшті үміткерлермен әңгіме, вакансия тапсырыс берушісімен жұмыс.
Агент қалай жұмыс істейді: тапсырмадан шортлистке дейінгі 10 қадам
1-қадам. «Агентке тапсыру»: анкета орнына бір сөйлем
Сіз міндетті мәтінмен немесе дауыспен сипаттайсыз. Агент үштен артық емес нақтылау сұрағын қояды: мысалы, қала, жалақы вилкасы және жұмыс форматы (офис немесе қашықтан). Содан кейін ол вакансияны, үміткер портретін, сұхбат сценарийін және алғашқы хабарламаны дайындайды. Вакансиясыз да іске қосуға болады: онда агент ештеңе жарияламай, үміткерлер таңдауын жинайды. Вакансияны алаңдарда жариялау тек сіздің растауыңыздан кейін ғана орындалады.
2-қадам. Бірнеше көз бойынша іздеу
Агент HeadHunter-де (hh.kz, hh.ru, hh.uz), HRStream базасында және Avito-да іздейді. Көз сіздің ұйымыңызда қосылған болса ғана қатысады (HeadHunter-ді қосу осында, Avito — осында сипатталған). Сұранысты ол сіздің сөйлеміңізден өзі құрады: рөлді, ұқсас атауларды және дағдыларды бөліп алады. Білім немесе кесте сияқты қатаң сүзгілер сіз растағаннан кейін қолданылады, сонда агент қателесіп лайықты адамдарды алып тастамайды. Іздеудің қалай жұмыс істейтінін сорсинг туралы мақаладан оқыңыз.
3-қадам. Түйіндемені бағалау және шортлист
Әр түйіндемені агент үміткер портретіне сәйкес бағалайды және неліктен осындай баға қойғанын жазады. Ең жақсылары шортлистке түседі. Күшті үміткерлер аз болса, агент іздеуді кеңейтеді, ал нұсқалар таусылғанда ашық тоқтайды. Ол адамдарды «санға» жинамайды.
4-қадам. Калибрлеу: «Талғамымызды салыстырайық»
«С подтверждением» режимінде алғашқы шығыннан бұрын агент бірнеше үздік карточканы көрсетеді, ал сіз «Подходит» немесе «Не то» деп жауап бересіз. Осылай агент сізге кім керек екенін дұрыс түсінгенін тексереді. «Не то» тым көп болса, ол портретті түзетуді сұрайды және сіз «Всё равно продолжить» деп айқын айтқанша әрі қарай жүрмейді.
5-қадам. Байланыстарды ашу
HeadHunter мен Avito-дағы байланыстар жасырулы, оларды ашу керек. Агент мұны шортлистке түскендер үшін жасайды. HeadHunter-де ашу осы алаңдағы аккаунтыңыздың квотасын жұмсайды, Avito-да — Avito пакетін. Қанша адамды ашу керектігін сіз қоятын «шортлист мақсаты» анықтайды. Қайталануларды агент қиып тастайды: адам сіздің воронкаңызда бар болса немесе бірнеше көзден табылса, оны екінші рет жұмысқа алмайды. Күмәнді сәйкестіктер шешуге сізге жіберіледі.
6-қадам. Үміткерге алғашқы хабарлама
Агент WhatsApp-қа жазады, ал адамда WhatsApp болмаса, Telegram-ға. Алғашқы хабарламада кімнің жазып тұрғаны (жұмыс беруші), байланыс қайдан алынғаны және «стоп» деп жауап беріп қалай бас тартуға болатыны әрдайым көрсетіледі. Агент өзінің компанияның ЖИ-ассистенті екенін тікелей хабарлайды. Онсыз хабарлама кетпейді. Адам «стоп» деп жазса, ол жазуға болмайтындар тізіміне түседі, агент оған енді хабарласпайды.
7-қадам. Хат алмасу арқылы AI-сұхбат
Қызығушылық танытқан үміткерлер сценарий бойынша чатта сұхбаттан өтеді. Агент сценарий бойынша сұрақтар қояды және жауаптарды бағалайды. Нәтиже — ұсыныс: шақыру, қарастыру немесе ұсынбау. Бот мәтіндері орыс, қазақ және ағылшын тілдерінде қолжетімді. Агент хабарламаларында өзбек тілі әзірге жоқ.
8-қадам. Рекрутерге тапсыру
Сұхбаттан өткендерді агент вакансия тақтасының кезеңіне тапсырады: сіз бекіткен кезеңге, ал ол болмаса, «Интервью с HR» кезеңіне. Бұл бір үміткерден жүреді, сіз хабарландыру аласыз. Кез келген үміткерді рекрутер өзі «Тақтаға алуы», өзіне жазылу сілтемесі бойынша сұхбатқа шақыруы немесе байланыс болмаса, телефон нөмірін қолмен енгізуі мүмкін. Адам араласқаннан кейін агент бұл үміткермен енді жұмыс істемейді.
9-қадам. «Келесі шортлистті жинау»
Бірінші партиядан ешкім жарамаса, «Собрать следующий шорт-лист» түймесін басыңыз. Агент сол параметрлер бойынша жаңа адамдарды тауып, бұрын бағалағандарын өткізіп жібереді.
10-қадам. Қорытынды
Агент пультінде қанша түйіндеме бағаланғаны, қанша байланыс ашылғаны, қанша хабарлама жіберілгені, қанша жауап алынғаны және пулда қанша үміткер бар екені көрінеді. «Сэкономлено часов» жолы — әр операцияға жіберілген минуттар бойынша бағалау, өлшем емес. Оны бағдар ретінде пайдаланыңыз.
Шешімді кім қабылдайды: автономияның үш режимі
Кез келген AI-агентке басты сұрақ — «ол менсіз не істейді». HRStream-де мұны рекрутер іске қосқанда шешеді.
| Режим | Өзі не істейді | Сіздің шешіміңізді не күтеді |
|---|---|---|
| Только шортлист | Түйіндемені іздейді және бағалайды, шортлист жинайды | Байланыстарды ашуды және үміткерлерге хабарламаларды өзіңіз іске қосасыз |
| С подтверждением | Алдыңғы режимдегінің бәрі және әрекеттерді дайындау | Ашу және хабарламалар бекіту кезегіне пакеттермен түседі |
| Автопилот | Байланыстарды өзі ашады және үміткерлерге өзі жазады | Бас тартулар, оффер, даулы жағдайлар |
Әдепкі бойынша «Только шортлист» режимі таңдалған: агент ешкімге жазбайды және ештеңе жұмсамайды. «Автопилот» режимін бірден қосуға болмайды. Әкімші оған «С подтверждением» режиміндегі алғашқы аяқталған кампаниядан кейін ғана рұқсат береді. Автопилоттың сақтандырғыштары бар: алғашқы суық байланыстардың тәуліктік шегі және тым көп адам жазылымнан бас тартса, автоматты кідіріс. Автопилотты кез келген сәтте өшіруге болады, сонда барлық осындай кампаниялар кідіріске қойылады.
Агентті әрдайым тоқтатуға болады: кідіріс, жалғастыру және болдырмау әр кампанияда қолжетімді. Қандай да бір әрекет растауды тым ұзақ күтсе, кампания кідіріске қойылады, ал сіз хабарландыру аласыз.
«Нужно ваше решение» кезегі
Агент адамдарға әсер ететін шешімдерді сіздің орныңызға қабылдамайды. Кезекке портрет ережесі бойынша бас тарту, сұхбаттың стоп-сұрақтарынан өтпеу, үміткердің тірі адаммен сөйлесуді сұрауы және вакансияны жариялау түседі. Агентте үміткерге автоматты бас тарту жоқ. Сұхбаттан өтпесе де, агент өзі бас тартпай, рекрутерге сұрау жасайды. Бекітілген әрекетті орындамас бұрын ол осы уақытта адам жауап бермеді ме және «стоп» деп жазбады ма, қайта тексереді.
Вакансиясыз режим: үміткерлер таңдауы
Кейде вакансия әлі жоқ, бірақ нарықты түсіну керек. Онда агент таңдау режимінде жұмыс істейді: адамдарды іздейді және бағалайды, бірақ оларға жазбайды және сұхбат өткізбейді, ал байланыстарды сіз ашасыз. Вакансия пайда болғанда, «Сделать вакансией» түймесі портретті және үміткерлерді оған көшіреді. Көшіру кезінде ақша есептен шығарылмайды.
Этика және үміткерлермен қарым-қатынас ережелері
Адамдармен автоматты қарым-қатынас — тәуекел аймағы. Агентте әдепкі бойынша мыналар салынған:
- Ашықтық. Үміткер өзіне ЖИ-ассистент жазып тұрғанын әрдайым біледі. HireVue-дің 2025 жылғы сауалнамасы бойынша (3 100-ден астам жұмыс іздеуші), 79% жалдауға ЖИ қашан қатысатынын білгісі келеді; компанияның өз мүддесі бар, ол AI-сұхбат сатады. Еуропада мұндай ашуды ЕО-ның ЖИ туралы заңының 50-бабы талап етеді.
- «Стоп» деп айту құқығы. Стоп-сөз әр алғашқы хабарламада бар. Тыйым сіздің ұйымыңыз деңгейінде де, HRStream-нің барлық ұйымдары үшін жаһандық түрде де әрекет етеді. Жаһандық тыйымды тек үміткердің өзі өз командасымен алып тастай алады.
- Түнде тыныштық. Суық хабарламалар ұйымның жергілікті уақыты бойынша түнгі сағаттарда жіберілмейді, ал шығыс ағын қарқыны бойынша шектелген.
- Шешімді адам қабылдайды. Бас тарту, оффер және даулы жағдайлар рекрутерде қалады.
- Қорғалатын белгілерсіз бағалау. Түйіндемені бағалау жынысты, жасты, ұлтты және басқа белгілерді пайдаланбайды. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі 6-бабында еңбек саласындағы кемсітушілікке тыйым салады.
Маңызды ескерту: адамдарды техникалық тапсырма құжаты бойынша іздеуді шешсеңіз, критерийлердің тұжырымы үшін жауапкершілік сізде қалады. Агент заңгерді алмастырмайды. Табылған адамдардың байланыстарын қалай сақтау және пайдалану керектігін заңгермен және компанияңыздың деректерді өңдеу саясатымен келісіңіз.
Агент не істемейді
Ашық шектеулер адамның қайда керек екенін түсінуге көмектеседі.
- Агент тек WhatsApp пен Telegram-ға жазады. Басқа мессенджерлер мен пошта оның суық хабарламалары үшін пайдаланылмайды.
- «Қыспақтайтын» қайталама байланыс жоқ: хабарлама техникалық себептермен жетпесе, рекрутер «Повторить отправку» түймесін баса алады, бірақ агент автоматты түрде еске салмайды.
- Ол үміткерлерге бас тартпайды және офферлер жібермейді.
- Вакансиясыз таңдау бойынша ол жазбайды және сұхбат өткізбейді.
- Агент мәтіндері орыс, қазақ және ағылшын тілдерінде қолжетімді, бірақ өзбек тілінде жоқ.
Агент кімге қолжетімді және оның құны қанша
«Агент-рекрутёр» бөлімі ұйымның иесіне, әкімшісіне және рекрутеріне қолжетімді. Тапсырыс берушілерге, бақылаушыларға және қызметкерлерге ол жабық. Ұйымдарда ол әдепкі бойынша қосулы, ал иесі немесе әкімші оны өшіре алады: сонда кампаниялар кідіріске қойылады.
«Агент үшін» бөлек жазылым жоқ. Бірақ кейбір операциялар ақылы болып қалады: байланыстарды ашу HeadHunter квотасын немесе Avito пакетін жұмсайды, алғашқы хабарламалар мен AI-сұхбат ұйымыңыздың тарифі бойынша есептеледі, ал вакансияны алаңдарда жариялау осы алаңдардың пакеттеріне байланысты. Ұйымыңыз бойынша егжей-тегжейін HRStream командасынан нақтылаңыз.
Қайдан бастау керек: алғашқы іске қосудың қысқа жоспары
- Көздерді қосыңыз. Агентке іздейтін жер болуы үшін кемінде HeadHunter немесе Avito.
- «Только шортлист» режимінен бастаңыз. Агентке бір таныс вакансияны тапсырып, оның шортлистін өзіңіздікімен салыстырыңыз.
- Калибрлеуден өтіңіз. Карточка сәйкес келмесе, адал «Не то» деп жауап беріңіз.
- «С подтверждением» режиміне өтіңіз. Агент нені ашқысы және жазғысы келетінін қарап, пакеттермен бекітіңіз.
- Нәтижеге сенгенде автопилотты қосыңыз. Ол «С подтверждением» режиміндегі алғашқы аяқталған кампаниядан кейін ашылады.
Кадр агенттігінде жұмыс істесеңіз, агентті клиенттердің сараптамалық тапсырыстары үшін пайдалану ыңғайлы: кадр агенттіктеріне арналған ATS туралы оқыңыз. Ал WhatsApp арқылы жаппай жалдауды қалай автоматтандыруға болатыны AI-сұхбаттасушы туралы мақалада сипатталған.
Жиі қойылатын сұрақтар
AI-рекрутер деген не және ол рекрутерді алмастыра ма?
AI-рекрутер алғашқы іріктеудің күнделікті жұмысын өз мойнына алады: іздеу, түйіндемені бағалау, алғашқы хабарламалар және сұхбат. Ол рекрутерді алмастырмайды, себебі бас тарту және оффер туралы шешімдер, келіссөздер және тапсырыс берушімен жұмыс адамда қалады.
Агент үміткерлерге өзі жаза ала ма?
Тек сіз рұқсат етсеңіз. «Только шортлист» режимінде (ол әдепкі бойынша таңдалған) агент ешкімге жазбайды. «С подтверждением» режимінде хабарламалар сіздің бекітуіңіз арқылы жүреді. «Автопилот» режимінде агент өзі жазады, бірақ бұл режимді әкімші алғашқы аяқталған кампаниядан кейін қосады.
Үміткер онымен ЖИ сөйлесіп жатқанын біле ме?
Иә. Алғашқы хабарламада компанияның ЖИ-ассистенті жазып тұрғаны туралы сөз бар және «стоп» сөзімен сөйлесуден қалай бас тартуға болатыны көрсетіледі. Бұл ашусыз хабарлама жіберілмейді.
Агент үміткерге бас тарта ала ма?
Жоқ. Үміткер портрет ережелері бойынша жарамаса немесе сұхбаттың стоп-сұрақтарынан өтпесе, агент «Нужно ваше решение» кезегіне сұрау жасайды. Бас тартуды рекрутер жібереді.
Агент үміткерлерді қайдан іздейді?
HeadHunter-де (hh.kz, hh.ru, hh.uz), HRStream базасында және Avito-да, егер бұл көздер ұйымыңызда қосылған болса. Кәсіби алаңдар мен әлеуметтік желілер бойынша іздеу суық іздеуде қолжетімді, ал агент аталған үш көз бойынша жұмыс істейді.
Агент үміткерлермен қандай тілдерде сөйлеседі?
Орыс, қазақ және ағылшын тілдерінде. Агент хабарламаларында өзбек тілі әзірге жоқ.
Алғашқы іріктеуді агентке тапсырыңыз, шешімдерді өзіңізге қалдырыңыз
Рекрутер-агенттің сіздің вакансияңызда үміткерлерді қалай іздейтінін, сұхбатты қалай жүргізетінін және шортлистті сізге қалай тапсыратынын көрсетеміз.
