Сорсинг: сараптамалық жалдауға арналған 17 дереккөз

Вакансияңызға ең лайықты маман вакансияларға өтінім қалдырмайды. Ол жұмыс істеп жүр, жұмысына көңілі толады, ал резюмесі hh.kz-те көптен бері жаңартылмаған болуы мүмкін. Өтінімді күтсеңіз, қазір жұмыс іздеп жүргендер ғана келеді. Сондықтан сараптамалық лауазымдарға көбіне өзіңіз іздеуге тура келеді. Үміткерлерді сорсинг — өзіңізге лайық, бірақ әлі өтінім қалдырмаған адамдарды резюме базаларынан, кәсіби сайттардан және ашық профильдерден іздеу. Төменде бұл іздеудің HRStream-де қалай жұмыс істейтінін талдаймыз: 17 дереккөз қандай, әрқайсысы рекрутерге не береді және қандай ауыртпалықты шешеді.

Сараптамалық жалдауда неге бір резюме базасы жеткіліксіз

Жаппай лауазымдарға резюме базасы мен өтінімдер жақсы жұмыс істейді: адам көп, олардың өздері жұмысқа ұмтылады. Сирек маманмен жағдай керісінше. LinkedIn сауалнамасы бойынша (оны 2026 жылғы қаңтарда Staffing Industry Analysts басылымы жеткізді) рекрутерлердің 66%-ы білікті үміткерді табу қиындап кеткен деп санайды (дүние жүзі бойынша 6 554 HR-маман, елдер есепте бөлінбеген). Ал SHRM сауалнамасында АҚШ ұйымдарының 77%-ы штаттық қызметкерлерді жалдау қиын екенін мойындады. Бұл Қазақстан бойынша деректер емес, бірақ көрініс біздің рекрутерлерге де таныс.

Қолмен сорсингтің бес тән ауыртпалығы бар:

• Арна көп, уақыт жоқ. Рекрутер LinkedIn-ді, содан кейін hh.kz-ті, одан соң GitHub пен Behance-ті ашады да, әрқайсысынан сұрауды өзінше құрастырып, қайтадан іздейді.
• Бір адам бірнеше жерде тұрады. Оны екі рет табады да, екі рет жазады.
• Сұрауды әр алаңға қайта жазуға тура келеді. Лауазым атаулары, синонимдер мен сүзгілер барлық жерде әртүрлі.
• Аз табылса, не істеу белгісіз. «Талаптарды жұмсарту» туралы шешім көзбен шамалап қабылданады.
• Табылғандар бетбелгіде қалып қояды. Іздеу нәтижесіндегі адамдарды жалдау жүйесіне қолмен көшіруге тура келеді.

HRStream-дегі суық іздеу осы бес мәселені бір терезеде шешеді. Оны ұйымның иесі, әкімшісі және рекрутері пайдалана алады. Тапсырыс берушілер мен бақылаушыларға ол жабық.

Іздеу қалай көрінеді: вакансия сипаттамасынан адамдар тізіміне дейін

Сұрауды әріптесіңізге айтқандай жазасыз. Мысалы: «Ақтаудағы экономист, 1С және ХҚЕС», «НАКС сертификаты бар дәнекерлеуші, Атырау, вахта» немесе «Python-әзірлеуші, қашықтан, 3 жылдан бастап». HRStream оны түсінікті бөліктерге бөледі: лауазым, ұқсас атаулар, орын, міндетті талаптар, қалаулы талаптар және шарттар (кесте, жұмыс форматы, тәжірибе). Талдау экранда көрінеді, кез келген бөлігін түзетуге болады. Автоматты талдау қолжетімсіз болса, шарттарды қолмен қоясыз, ал іздеу дәл солай жұмыс істейді.

Міндетті және қалаулы дағдылар адамдарды қиып тастамайды, тек реттілікке әсер етеді: үміткер оларға неғұрлым сай болса, тізімде соғұрлым жоғары тұрады. Сондықтан күшті маман сұрауыңыздағы бір сөз профильде жоқ болғандықтан ғана жоғалып кетпейді.

Бір сұрау таңдалған барлық дереккөзге жіберіледі. Оны әр алаңға қайта жазудың қажеті жоқ: сөз тіркестерін HRStream өзі бейімдейді. Қандай да бір шартты қолдана алмайтын дереккөз «Ескерілмейді: …» деп ашық жазады. Ол іздеуді үнсіз кеңейтпейді, сондықтан адамдардың қандай шарттар бойынша іріктелгенін әрдайым білесіз.

17 дереккөз: әрқайсысы не береді және қашан керек

Дереккөздер үш топқа бөлінеді: сіздің деректеріңіз бен резюме базалары, кәсіби алаңдар және әлеуметтік желілер. Әр топтың өз рөлі бар.

1-топ. Резюме базалары: адамдар жұмыс іздейтін жер

1. HRStream-нің өз базасы. Сіздің вакансияларыңызға бір кезде өтінім қалдырған, сіздің арналарыңыздан келген немесе рекрутер қосқан барлық адам. Іздеу қалаған лауазым бойынша да, жұмыс тәжірибесіндегі лауазымдар бойынша да жүреді. Шешетін ауыртпалық: үміткерлерді тартуға ақша жұмсап, сосын оларды ұмытып кетесіз. Мұнда іріктеменің барлық сүзгісі жұмыс істейді, ал сақталған іздеуге «N жаңа үміткер» хабарламасын қосуға болады. Мұндай хабарламалар тек өз базасы бойынша іздеуде бар.

2. HeadHunter. hh.kz, hh.ru және hh.uz-тегі резюмелер бойынша іздеу (HeadHunter-ді қосу керек, оны қалай жасау керегі жеке мақалада). Нәтижелер байланыссыз карточкалар түрінде келеді. Үздік үміткерлер үшін толық резюме жүктеледі. Ауыртпалық: HH кабинетінде отырып, резюмелерді бір-бірлеп көшірудің қажеті жоқ. Таңдаған үміткерлеріңіз HRStream-ге түседі. Байланыстар жеке растауды қажет ететін әрекетпен ашылады және HeadHunter-дегі аккаунтыңыздың күндік лимитін жұмсайды.

3. Avito. Avito резюмелері бойынша іздеу: лауазым, қала және тәжірибе бойынша. Нәтижелер де анонимді. Үміткер сіздің вакансияңызға өтінім қалдырған болса, байланыстар ештеңе есептен шығарылмай ашылады. Қалған жағдайларда Avito пакеті жұмсалады, ал белсенді пакет болмаса байланыс ашылмайды және ештеңе есептен шығарылмайды. Avito-да лауазымның синонимдері қолданылмайды, карточкаларды бағалауды мұнда қолмен жасайды. Қосу туралы толығырақ — Avito интеграциясы туралы мақалада.

2-топ. Кәсіби алаңдар: сарапшылар жұмысын көрсететін жер

Мұнда резюмесін жұмыс сайттарында жаңартпайтын, бірақ код, дизайн және шешімдерін жариялайтындар бар. HRStream жария ақпаратты, яғни адамның өзі өзі туралы айтуды қалаған нәрсені көрсетеді.

• 4. LinkedIn. Аты-жөні, лауазымы, компаниясы, орны, білімі, тәжірибесі және байланыс саны. Бұл кез келген дерлік рөл үшін негізгі дереккөз, ол әрдайым қосулы. Ауыртпалық: жергілікті вакансия сайттарын пайдаланбайтын басшыларды, менеджерлер мен мамандарды іздеу керек.
• 5. Хабр Карьера. Мамандануы, лауазымы, грейді және «жұмыс іздеймін» мәртебесі. Ауыртпалық: ұсыныстарға ашық адамдарды ашық еместерден ажырату.
• 6. GitHub. Компаниясы, орны, блогына немесе портфолиосына сілтеме, профиль сипаттамасы, «ұсыныстарға ашықпын» белгісі және репозиторийлер саны. Ауыртпалық: резюмедегі сөздерді емес, нақты кодты көру. Адам жария e-mail-ін өзі көрсеткен болса, ол профиль мәліметтерінде көрінуі мүмкін.
• 7. Stack Overflow. Аты-жөні, орны және өзі туралы сипаттама. Ауыртпалық: басқа әзірлеушілерге көмектесетін және тар технологияларды жақсы білетін адамды табу.
• 8. Kaggle. Лауазымы, компаниясы, орны және рейтингі. Data science және машиналық оқыту үшін, сондай-ақ «нейрожелілер» сияқты кілт сөздер бойынша қосылады. Ауыртпалық: деректер мамандары классикалық вакансия сайттарында дерлік жоқ.
• 9. Behance. Рөлі, студиясы, орны және «жалдауға немесе фрилансқа қолжетімдімін» белгісі. Ауыртпалық: дизайнерді мәтінмен емес, портфолиомен бағалау керек.
• 10. Dribbble. Аты-жөні, рөлі және орны. Алаң шығарылым көшірмелерін сақтауға рұқсат бермейді, сондықтан әр бет қайтадан сұратылады. Ауыртпалық: күшті өнім және интерфейс дизайнерлерін табу.

3-топ. Әлеуметтік желілер: сарапшы кәсіби сайттарда жоқ кезде

Кейде керек адам блогер, шебер, фотограф немесе сатушы болады, ал өз жұмысын дәл әлеуметтік желілерде көрсетеді. Олар үшін HRStream-де қатаң режим енгізілген: тек аты, сілтеме және қала (ол нақты көрсетілген болса) көрсетіледі. Өмірбаяндар, фото, жас, отбасы және жеке мәліметтер жиналмайды. Карточкада тікелей ескерту тұр: тек кәсіби мәліметтерді бағалау керек.

• 11. YouTube. Арна атауы және сілтеме. Жүргізушілерге, бейнеоператорларға, оқытушыларға және оқыту контентінің авторларына лайық.
• 12. Instagram. Профиль атауы және шектеулі тізімнен алынған мамандық. Медиа, маркетинг және шығармашылық рөлдер үшін қосылады.
• 13. TikTok. Лақап аты және сілтеме. Дереккөз эксперименттік: толықтыру ретінде пайдаланыңыз.
• 14. ВКонтакте. Аты, сілтеме және қала. Жұмысшы мамандықтар үшін автоматты түрде қосылады, қалған рөлдер үшін өз таңдауыңызбен.
• 15. Facebook, 16. Одноклассники, 17. X. Аты, сілтеме және қала. Олар ешбір рөл үшін өздігінен қосылмайды, сирек болжамды тексеру керек болғанда қолмен қосуға болады. Көпшілік рөл үшін олар аз нәтиже береді, жүйе бұл туралы ескертеді.

Telegram осы 17-нің қатарына кірмейді: ол арқылы адамдарды іздеуге болмайды. Бірақ адам өз Telegram-ын басқа профильде көрсетсе, HRStream бұл сілтемені танып, профильдерді салыстыру үшін пайдаланады.

HRStream рөлге қарай дереккөздерді қалай таңдайды

Дизайнерді қайдан, дәнекерлеушіні қайдан іздеу керегін білудің қажеті жоқ. HRStream рөл түрін лауазым атауы бойынша анықтап, қажетті дереккөздерді қосады:

Стандартты емес рөл үшін бірде-бір лайықты дереккөз табылмаса, HRStream ең жақынын қосады, өйткені бос нәтиже әлсіз нәтижеден жаман. Кез келген дереккөзді қолмен қосуға немесе өшіруге болады. Ұйым әкімшісі жекелеген дереккөздерді өз тобы үшін мүлде жауып қоя алады.

Мамандар аз болғанда не істеу керек

Сараптамалық лауазымдар үшін «4 адам табылды» — әдеттегі жағдай. Іздеу сізді бұл мәселемен жалғыз қалдырмайды.

• Алдымен нақты сәйкестіктер, содан кейін синонимдер. Бейінді іздеу алдымен лауазымның нақты атауын таусады және содан кейін ғана ұқсас атауларға, көрші қалаларға, сабақтас рөлдерге және бүкіл елге көшеді.
• Кеңейту бойынша кеңестер. Аз табылса, HRStream кезекпен сабақтас рөлдерді қосуды, тәжірибе талабын алып тастауды, кесте мен жұмыс форматын алып тастауды немесе бүкіл өңір бойынша іздеуді ұсынады. Әр қадамды «Кеңейтуді болдырмау» түймесімен болдырмауға болады.
• «Тағы көрсету» және «Тереңірек іздеу». Бірінші бөлікті толықтыруға болады. Ел бойынша іздегенде жүйе қала ескерілмейтінін ескертеді.
• Бір адам — бір карточка. Бір маманның түрлі алаңдардағы профильдері біріктіріледі. Сәйкестік күмәнді болса, HRStream «мүмкін, сол адам» деп жазады және карточкаларды болжаммен біріктірмейді. Сіздің базаңызда бар адамдарды «Базада бар» белгісімен белгілейді.

Тізімнен воронкаға дейін: бағалау және вакансияға көшіру

Үміткерлерді бағалау. Өз базасы мен HeadHunter үшін HRStream карточкаларды үміткер портреті бойынша бағалайды: алдымен карточка бойынша жылдам, содан кейін үздіктер үшін толық резюме бойынша толық бағалайды. Карточка бойынша тексеру мүмкін емес өлшемдер нәтижені төмендетпейді. Шортлист сіздің белгілеріңізден және іріктелген үміткерлерден құралады, ал тізімді сәйкестік немесе баға бойынша сұрыптауға болады. LinkedIn, GitHub және басқа кәсіби алаңдардың профильдері әзірге автоматты түрде бағаланбайды және баға бойынша шортлистке түспейді: оларды өзіңіз қарайсыз. Avito-да бағалауды қолмен жасау керек.

Вакансияға көшіру. Керек адамдарды «Вакансияға» түймесімен воронкаға қосасыз. Үміткер таңдалған кезеңге суық байланыс ретінде түседі. Профильдер үшін байланыссыз карточка жасалады, ал дубльдер автоматты түрде анықталады. Көшірудің өзі байланыстарды ашу лимиттерін жұмсамайды. Одан әрі не болатыны туралы үміткерлерді AI-скрининг туралы мақаладан оқыңыз.

Топпен жұмыс. Суық іздеу иесі, әкімші және рекрутер рөлдеріне қолжетімді, ал рөлдер мен аналитиканың қалай жасалғаны рекрутерлер тобын басқару туралы мақалада айтылған.

Жеке деректер: алғашқы хабарламаға дейін нені білу маңызды

Жария профиль — деректермен қалағаныңызды істеуге рұқсат емес. Қазақстан Республикасының «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Заңы жалпыға қолжетімді деректер мен қолжетімділігі шектеулі деректерді ажыратады және субъектінің келісіміне мән береді. Бұл заңгерлік кеңес емес: табылған адамдардың байланыстарын қалай сақтау және пайдалану керегін заңгерден немесе компанияңыздың деректерді өңдеу саясатынан нақтылаңыз.

Өнімнің өзінде бұл үшін бірнеше қорғау шарасы қарастырылған:

• профильдерден карточкаларға жас, туған күн, отбасылық жағдай, телефондар және фото түспейді; GitHub-тың жария e-mail-і, егер адам оны өзі көрсетсе, профиль мәліметтерінде көрінуі мүмкін;
• ашық дереккөздердегі деректер алдын ала деп белгіленген, оларда алынған күні тұр;
• жеке әлеуметтік желілерде бағалауда жеке белгілерді пайдалануға болмайды деген ескерту бар;
• сұраудың еркін мәтініндегі жас, жыныс, отбасылық жағдай және басқа қорғалған белгілер іздеуден де, бағалаудан да автоматты түрде алынып тасталады;
• рекрутер профиль иесінің өтініші бойынша профильді жасыру сұрауын жібере алады: профиль барлық ұйымдардың нәтижесінен жоғалады, ал жүйеде сұрауының тек иесіздендірілген ізі сақталады.

Рекрутерге арналған практикалық ереже: аз жинаңыз, алғашқы хабарламада дереккөз бен мақсатты атаңыз, адамның өтініші бойынша деректерді жойыңыз.

Практика: сараптамалық лауазымда сорсингті қалай пайдалану керек

1. Алдымен сұрауды талдаңыз. Рөлді талаптардан бөліңіз: лауазым іздеуді анықтайды, дағдылар реттілікті анықтайды.
2. Дереккөздерді автоматты таңдаудан бастаңыз. Қалғандарын нәтиже аз болғанда ғана қосыңыз.
3. Жүйенің нені ескермегенін қараңыз. «Ескерілмейді: …» жолы нені қолмен тексеру керегін көрсетеді.
4. Іздеуді бір қадамнан кеңейтіңіз. Алдымен сабақтас рөлдер, содан кейін тәжірибе, одан соң өңір.
5. Байланыстарды тек сіздің іріктеуден өткендер үшін ашыңыз. HeadHunter мен Avito лимиттері шектеулі, ал байланысты ашу — жеке расталатын әрекет.
6. Бірден вакансияға көшіріңіз. Сілтемелерді жазбаларға көшірмеңіз: табылған адамдар бүкіл топ олармен жұмыс істейтін воронкаға түсуі керек.

Бұл HRStream-де қалай шешіледі

HRStream-дегі суық іздеу — үміткерлерді 17 дереккөз бойынша іздейтін бірыңғай терезе. Ол сұрауды табиғи тілде түсінеді, дереккөздерді рөлге қарай өзі таңдайды, іздеуді қалай кеңейту керегін ұсынады, адамдарды болжаммен біріктірмейді, базадағы және HeadHunter-дегі үміткерлерді портрет бойынша бағалайды және керектілерін вакансия воронкасына көшіреді. Байланыстарды ашу — әрдайым сіздің нақты шешіміңіз. Кадр агенттіктері үшін осындай іздеу клиенттердің сараптамалық тапсырыстарын жабуға ыңғайлы: толығырақ — кадр агенттіктеріне арналған ATS туралы мақалада.

Жиі қойылатын сұрақтар